Słupy energetyczne - opłata za służebność przesyłu

Urządzenia przesyłowe, służebność przesyłu, odszkodowanie za słupy energetyczne

Służebność przesyłu jest ograniczonym prawem rzeczowym, którego istota przejawia się w tym, że przedsiębiorca może korzystać z nieruchomości stanowiącej prywatną własność w precyzyjnie określonym zakresie, niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania urządzeń przesyłowych, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń.

Urządzeniami przesyłowymi są, zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego, urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia podobne, czyli na przykład słupy niskiego, średniego i wysokiego napięcia, sieci wodociągowe czy gazowe. Tego typu urządzenia, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa nie należą do części składowych nieruchomości.

Obecność urządzeń przesyłowych zwykle jest dla właścicieli gruntów uciążliwa przede wszystkim ze względu na ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości. Ponadto istnienie tego typu urządzeń może również znacząco obniżać wartości nieruchomości.

W jaki sposób domagać się wynagrodzenia za tolerowanie stojącego na działce słupa wysokiego napięcia lub innych urządzeń będących własnością przedsiębiorcy?

Firmy sieciowe budujące linie energetyczne, wodociągi, kanalizację, długo by jeszcze wymieniać, mają jeden podstawowy problem, a mianowicie właścicielami działek, którzy nie pozwalają przeprowadzać robót na terenie swoich posiadłości, albo w zamian za zgodę na nie żądają milionowych odszkodowań.

Na bazie stanowiska korzystnego dla przedsiębiorstw przesyłowych przygotowana została ustawa nowelizujaca kodeks cywilny, której jednym z elementów jest wprowadzenie tzw. służebności przesyłu. Dopuszcza ona możliwość obciążenia nieruchomości na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią istniejące już urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu i energii elektrycznej, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń.

Z chwilą wejścia w życie tej zmiany służebność taka będzie mogła zostać ustanowiona na podstawie umowy pomiędzy właścicielem nieruchomości a zakładem przesyłowym. Pzedsiębiorstwo przesyłowe będzie mogło wybudować na cudzej działce urządzenia przesyłowe takie jak słupy energetyczne, natomiast właściciel działki nie może zabronić mu tej budowy i ustanowienia służebności przesyłu. W zamian za ustanowienie tej służebności ma prawo domagać się wynagrodzenia.

Należy zwrócić uwagę, że od momentu ustanowienia służebności wyłączona będzie możliwość dochodzenia odszkodowania od przedsiębiorstwa przesyłowego za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Można spodziewać się, że nowelizacja Kodeksu cywilnego zachęci gestorów sieci do masowego występowania o ustanowienie służebności w celu uniknięcia bardziej kosztownych procesów o odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości, tym bardziej, że w takim przypadku właściciel może dochodzić odszkodowania nawet za ostatnie 10 lat.

Gdyby przedsiębiorstwo, któremu przysługuje służebność przesyłu, zostało sprzedane, to jego prawa i obowiązki przesyłowe przechodzą na nabywcę przedsiębiorstwa. Takie rozwiązanie ma zapobiec wygaśnięciu służebności, wówczas gdyby nie stanowiły one przedsiębiorstwa albo jego zorganizowanej części.

Gdyby zaś przedsiębiorstwo zostało zlikwidowane, to wówczas przedsiębiorca powinien usunąć urządzenia przesyłowe z działki, gdyby utrudniały korzystanie z niej.

Za każdym razem, gdy korzystanie z cudzej nieruchomości jest konieczne dla prawidłowej eksploatacji urządzeń przesyłowych strony zainteresowane powinny zawrzeć umowę o ustalenie służebności przesyłu formie aktu notarialnego. Co więcej, jeśli jeden z zainteresowanych będzie odmawiał zawarcia umowy drugi, pod określonymi warunkami, może wstąpić z konkretnym żądaniem (wnioskiem) ustanowienia służebności do sądu.

Nie jest możliwe ustawienia służebności w drodze jednostronnego oświadczenia woli właściciela nieruchomości w sytuacji, kiedy przedsiębiorca przesyłowy nie wyraża na takie oświadczenie właściciela zgody.Ustanowienie służebności przesyłu na podstawie umowy następuje w sytuacji, gdy obie strony wyrażają dobrą wolę uregulowania stosunków miedzy nimi i są w stanie uzgodnić wspólne stanowisko, co do wynagrodzenia oraz dokładnego sposobu korzystania z nieruchomości.

Umowa powinna w szczególności określać strony umowy, treść ustanowionej służebności, jak również ewentualne wynagrodzenie przysługujące właścicielowi obciążonej nieruchomości. Ustanowienie służebności może nastąpić odpłatnie albo też nieodpłatnie. W praktyce rzadko zdarza się, by w właściciele nieruchomości zgadzali się na ustanowienie służebności przesyłu bez jakiegokolwiek ekwiwalentu. Ponadto należy dokładnie ustalić wszelkie okoliczności dotyczące umieszczenia oraz eksploatacji urządzeń, takie jak miejsce ich instalacji, sposób w jaki przedsiębiorca będzie mógł korzystać z nieruchomości w celu dokonania napraw itp.